न्यायोचित स्थानमा प्रदेश ५ को स्थायी राजधानी !

सविन प्रियासन
प्रदेश नम्वर ५ मुलुककै अव्वल एवं ऐतिहासिक प्रदेश हो । यो प्रदेश धेरै कुराले अर्थपूर्ण छ । विश्वकै ध्यान तान्न सक्ने भगवान गौतम बुद्धको जन्मस्थल देखि आदिम सभ्यता र संस्कृतिको धनि थारु जातिको बाहुल्यता रहेको यो प्रदेशमा यी र यस्ता थुप्रै ऐतिहासिक सन्दर्भसँग जोडिएका विषय बस्तुहरु छन् । यसका साथै हिमाल, पहाड देखि तराई सबै क्षेत्रसँग जोडिएको यो प्रदेश समृद्धि र विकासको सवालमा पनि तिब्ररुपमा अगाडी बढिरहेको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय विमान स्थल समेत भएको यो प्रदेश पूर्वमा पश्चिम नवलपरासी देखि पश्चिममा बर्दियासम्म फैलिएको छ । उत्तरमा पाल्पा, गुल्मी, प्युठान, रोल्पा, पूर्वी रुकुम भएको यो प्रदेश भारतसँग पनि जोडिएको छ । हरेक दृष्टिकोणले सक्षम मानिएको पाँच नम्वर प्रदेशमा पाल्पा, परासी, बुटवल, भैरहवा, तौलिहवा, घोराही, तुलसीपुर, कोहलपुर, नेपालगञ्ज, टिकापुरजस्ता ठूला शहरहरु पनि छन् । यस अलावा अन्य शहरबजारहरु पनि क्रमिकहरुपमा विकसित भैरहेकाछन् ।

शिक्षा, स्वास्थ्य, उद्योग, कलकारखानाको दृष्टिकोणले पनि प्रदेश नम्वर ५ अव्वल छ । खाद्यान्न उत्पादनदेखि पशुपालनसम्ममा यो प्रदेश अगाडी छ ।
माथिका यी र यावत विषय बस्तुहरु यहाँ किन उठाउन खोजिएको हो भने सबै कुराले प्रफेक्ट यो प्रदेशको न्यायोचित विकासको अपरिहार्यता यतिबेलाको आवश्यकता हो । यसको पहिलो कडिका रुपमा प्रदेशको स्थायी राजधानी हुन सक्छ । यही कुरालाई आत्मसात गर्दै प्रदेश सरकारले यतिबेला प्रदेशको स्थायी राजधानी दाङ र अर्घाखाँचीलाई छुने हिसाबले तोक्ने निर्णय गरेको छ ।

दाङको पूर्वी भाग भालुबाङ अनि अर्घाखाँचीको पश्चिम भाग शितगंगा नगरपालिकालाई आधार बनाएर प्रदेश राजधानी बनाउने सरकारको निर्णय न्यायोचित मात्र छैन वैज्ञानिक पनि छ । नेकपाका अध्यक्षद्वय प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले सहमति दिएपछि सरकारले राजधानी सम्बन्धी न्यायोचित निर्णय गरेको हो ।

यतिबेला हामी संघीय संरचना अन्गर्त पाँच नम्वर प्रदेशमा छौ । सरकारले यो प्रदेशको नाम लुम्बीनी राख्ने समेत निर्णय गरेको छ । जुन हामी सबैका लागि गौरबको विषय हो ।

मुलुकलाई संघीय संरचनामा लैजान खोजिएको राज्यका सबै खाले सेवासुविधाहरु सबैले समान ढंगबाट भोग गर्न पाउन भन्नकै लागि हो । सकेसम्म राज्यले यस कुरामा ध्यान पु¥याउँछ, पु¥याउनै पर्छ । प्रदेश नम्वर पाँचको अस्थायी मुलुक तत्कालिन सरकारले बुटवल तोकिनु संघीयताको मर्म अनुरुप गम्भीर त्रुटी थियो ।

त्यतिबेला अस्थायी मुकाम भएकाले यस विषयमा बुलन्द बिरोध खासै भएन । यसको पछाडि एउटै आश थियो, नयाँ सरकारले प्रदेश नम्वर पाँचको स्थायी राजधानी सबैलाई पायक पर्ने ठाउँमा बनाउँछ । यतिबेला प्रदेश सरकारले न्यायोचित ठाउँमा प्रदेशका स्थायी राजधानी बनाउने निर्णय गरेको छ ।

जुन निर्णय सदनबाट पनि पास हुने विश्वास प्रदेशबासीको छ ।
सरकारले तोकेको स्थायी सदरमुकाम क्षेत्र सबैलाई पायक पर्ने ठाउँमा छ । विभिन्न कारणले पछाडि पारिएको क्षेत्रमा प्रदेश राजधानी तोकिदा स्वाभाविकरुपमा त्यस क्षेत्रको पहिलेको तुलनामा राम्रो विकास हुनेछ । अहिले पनि नवलरासीको पूर्वी सिमाना (महेन्द्र राजमार्ग)बाट भालुबाङ क्षेत्रको दुरी १५० किलो मिटर पनि छैन । जबकि दाङकै पश्चिम भाग बबै गाउँपालिकाको अन्तिम सिमानाबाट भालुबाङको दुरी १३० किलो मिटरको हाराहारिमा छ ।

यो हिसाबले पनि सरकारले अहिले तोकेको स्थायी राजधानी क्षेत्र दाङकै पश्चिम भेग भन्दा पनि बुटवल र यस आसपासको क्षेत्रका लागि पायक पर्ने स्थान हो । महेन्द्र राजमार्ग ६ ल्याण्डको बनाउने सरकारको तयारी छ । सडक बिस्तार हुनासाथ बुटवलबाट हाँसिहाँसि भालुबाङ एक घण्टामा आइनेछ । तसर्थ स्थायी राजधानी भालुबाङ क्षेत्रमा तोकिन लाग्यो भनेर अराजकता मच्चाउने काम न्यायोचित हुँदै होइन ।

यस अगाडी अप्रत्यासितरुपमा बुटवलमा अस्थायी मुकाम बन्दा दाङमा केही बिरोधका स्वरहरु उठेका थिएँ, तर दाङको विरोध शालिन थियो । त्यतिबेला कसैको पनि कुनै प्रकारको क्षेति भएको थिएन । जबकी यतिबेला बुटवलमा अराजकताको सीमा नाघेको छ । सर्वसाधारणका गाडीहरु जलाइएका छन् । यस प्रकारको तुच्छ कार्य नेतृत्व गर्न चाहनेले गर्नै सक्दैन, गर्नु पनि हुँदैन । अराजकताको सीमा नाघेपछि सरकारले त्यस क्षेत्रमा सुरक्षाको उच्च शतर्कता अपनाएको छ ।

सबै कुरा आफैले भनेको हुनुपर्छ भन्ने हुँदैन । बुटवलमा अस्थायी मुकाम बन्दा केही संरचनाहरु निर्माण भएका छन् । संरचना निर्माण हुनु राम्रो पक्ष हो । जसलाई धेरै कुरामा सदुपयोग गर्न सकिन्छ । बुटवल विकासका हिसाबले पनि धेरै अगाडी छ । बुटवल क्षेत्रलाई विकासमा अव्वल बन्न राजधानीनै हुनुपर्छ भन्ने कदापि छैन । बुटवल क्षेत्रको विकास र समृद्धिको उचाई अब पनि फराकिलो ढंगबाट अगाडी बढ्नेछ, बढ्नुपर्छ ।

स्थायी राजधानी तोकिएसँगै अब नयाँ ठाउँमा नयाँ संरचना निर्माण हुनेछ, जो यो प्रदेशको सम्पत्ती पनि हो । गणतन्त्र सबैका लागि आएको हो । पछाडि पारिएको वर्ग, समुदाय, क्षेत्रमा केही विकास हुन्छ भने छाती चौडा पारेर त्यसलाई साथ समर्थन गर्नु महानता हो । राज्यले कुनै एक जिल्लालाई हेरेर नीति, कार्यक्रम बनाउनु हुँदैन । पश्चिम बर्दियादेखि उत्तरमा गुल्मीसम्मका बासिन्दाहरु यो प्रदेशमा बस्छन् । सबैलाई पायक पर्ने ठाउँमा स्थायी राजधानी बनाउने तयारी गरेर सरकारले न्यायोचित निर्णय गरेको छ । नेता शंकर पोख्रेलको नेतृत्वमा बनेको प्रदेश नम्वर ५ को सरकारले अगाडी सारेको न्यायोचित प्रदेशको स्थायी राजधानी बनाउने प्रस्ताबलाई प्रदेश सदनले पनि उल्लासमय तरिकाले सहमति जनाएर सिंगो प्रदेशकै जनप्रतिनिधीको हैसियतमा सबैले आफूलाई उभ्याउनु हुनेछ । शुभकामना ।

भर्खरै प्रकाशित

रसायनिक मल कारखाना खोल्न नेपालमै सम्भव छ

३० असोज, काठमाडौं । नेपालमा रसायनिक मल कारखाना स्थापना सम्बन्धमा अध्ययन गर्न बनेको कार्यदलले नेपालमै रसायनिक मल कारखाना खोल्न सम्भव भएको निश्कर्ष निकालेको छ ।…

सिभिल इञ्जिनियरिङको पहिलो बर्षमा रझेनाका विद्यार्थीले गरे नेपाल टप

दाङको माध्यमामिक विद्यालय रझेना घोराहीको प्राबिधिक शिक्षालयमा अध्ययनरत कमल केसीले डिप्लोमा इन सिभिल इञ्जिनियरिङ कार्यक्रमको प्रथम वर्ष दोस्रो खण्डको परीक्षामा नेपाल टप गर्नुभएको छ ।…

चलचित्रकर्मी पीडित छायांकनस्थल अध्ययन समितिमा नियुक्त

चेतना अनलाइन , काठमाडौं । नेपाल पत्रकार महासंघ दाङका पूर्व अध्यक्ष एवं चलचित्र निर्देशक केएल पीडितलाई चलचित्र विकास बोर्डले लुम्बिनी प्रदेशमा चलचित्र छायांकनस्थल निर्माणको संभाव्यता…

दाङमा जिल्ला प्रशासनसहितका सरकारी कार्यालय बन्द

२६ असोज, दाङ । कोरोना भाइरस संक्रमणका कारण दाङमा जिल्ला जिल्ला प्रशासनसहितका चार सरकारी कार्यालयहरु बन्द गरिएको छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालय र जिल्ला अदालत…

यसरी बसाल्न सकिन्छ देउखुरीमा व्यवस्थित शहर

पाण्डव शर्मा प्रदेश सभाबाट दुई तिहाई मतले दाङ र अर्घाखाँचीमा पर्ने राप्ती उपत्यकामा प्रदेशको स्थायी राजधानी घोषणा भएसँगै नयाँ बहस शुरु भएको छ । कतिपयले…